M&S (ÖZEL) TEMiZLiK,GÜVENLiK,SAGLIKLI YASAM,MÜZiK,DEDEKTiFLiK,DANISMANLIK,GÜZELLiK,MASAJ,DADILIK HiZMETLERi

DİCLE TIP DERGİSİ (JOURNAL OF MEDİCAL SCHOL) C:26 S:4 1999

SPOR MASAJI

Mehmet SATICIOĞLU

GİRİŞ

Sağlıklı bir yaşam biçiminin ve saatlerce çalışmanın sonucu olan vücut formunu devam ettirebilmek kolay değildir. Vücûtlarını limitlerine zorlayan dünyanın klas erkek ve bayan sporcuların güzel görünmekten ziyade, zirveye ulaşmak için daha çok çalışması gerektiğini bilirler. Şimdi, birçok sporcu sakatlanmayı önlemek ve kaslarını zirvede tutabilmek için spor masajı uygulamaktadır, uygulatmaktadır. Fakat diğer bazıları ise bunu rahatlama seansından başka bir şey olmadığına inanmaktadır.

Sakatlanmaların çoğu aşırı çalışmaya bağlıdır. Düzenli masaj, terapiste ve sporcuya geri beslenme ile aşırı çalışma ve kötü teknik gibi sorunları tespit etmeyi sağlar. Aynı zamanda sporcuda sert kaslarla çalışmakla oluşacak sakatlanma riskini önleyerek, kasları takviye eder ve çabuk iyileşme sağlar.

MASAJDA ANA AMAÇ

Masajda ana amaç, kan ve lenf dolaşımını artırmak, zararlı maddeleri merkezde toplayıp boşaltma sistemi ile dışarı atmaktır. Kişinin sağlık durumunu devam ettirmek, sağlık sorunlarını tedavi etmek, sağlığı korumak ve müsabaka veya antrenmana hazırlamak maksadıyla masaj yapan ve bunun için belli bir eğitimi ve deneyimi olan kimseye masör/masöz denir. Ya da diğer bir tanımlama ile masör/masöz, insan sağlığı, anatomi, fizyoloji ve masajla ilgili hususlarda eğitim görmüş, sporla ilgili tıbbi alanda deneyimli ve yeterli geniş bilgisi olan ehliyetli bay-bayan kişilere denir.

Masaj, genellikle kas gerilmeleri, ligament burkulmaları ve tendinitler ile yumuşak doku travamaların da yararlıdır. Ayrıca, ortopedik durumlardan arta kalan arızaların giderilmesi için diğer tedavilere (fizik tedavi) ek olarak kullanılır.

MASAJIN GENEL OLARAK ENDİKASYONLARINI ŞU ŞEKİLDE ÖZETLEYEBİLİRİZ

( MASAJIN UYGUN OLDUĞU DURUMLAR)

1. Çeşitli nörolojik hastalıklarda.

2. Romatizmal hastalıkların kronik dönemlerinde.

3. Uzun süre yatan halsiz kişilerde.

4. Akciğer rahatsızlığı olanlarda (masaj sırta uygulanır, hasta öksürtülür ve bronşlardaki biriken maddelerin dışarı atılması sağlanır).

5. Yanıklarda kronik dönemlerde (çok yüzeysel)

6. Gerginlik dönemlerinde (çocuklarda).

7. Baş ağrılarında.

1. İzmir Sporcu Sağlık Merkezi: Sporda ilk yardım ve masör kursu ders notları3. Sınıf Emniyet Müdürü. Judo Antrenörü- Judo Hakemi

2. Türkiye Judo Federasyonu Milli Takım Antrenörü ve Spor Masörü.

3. Profesyonel Sporda İlk Yardım ve Masör (Uzman-Eğitmen)- Öğretim Görevlisi DİYARBAKIR

8. Uykusuzluk hallerinde.

9. Sinir bozukluklarında.

10. Dolaşım bozukluğu olan varislerde ( dolaşımı artırmak ve şişliğe
mani olmak amacıyla).

11 Dinlendirici ( Hareket sonucu, sportif eylem sonucu).

MASAJIN KONTRENDİKASYONLARI İSE ŞUNLARDIR (MASAJIN UYGUN OLMADIĞI DURUMLAR)

1. Ateşli hastalıklar.

2. Genel enfeksiyon hastalıklarında.

3. İltihabı durumlarda (yapıldığında ağrı artar).

4. Gebelerde.

5. Büyük fıtıklarda

6. Apandisitte

7. Barsak iltihaplarında.

8. Kötü huylu tümörlerde.

9. Damar iltihaplarında.

10. Travmalarda.

11. Kırık, burkulma dönemlerinde (uygulama şişlik geçtikten sonra).

12. Ciltte uçuk ve yara mevcudiyetinde, fronkül, abse, ekzema, flegmon ve diğer deri hastalıklarında.

13. Eklem ve çevresi romatizmal hastalıkların akut intlamatuar
dönemlerinde.

14. Spor yaralanmaları akut döneminde.

15. Bayanlarda aşırı zayıflık ( kaşeksi)

16. Motor nöron felci, spastisite (kasların sertliği).

17. Basınç nöropatisinde (özellikle denizaltıcılar ve madencilerde
görülür).

18. Venöz ve lenfatik tıkanıklıklar.

Masaj, insan organizmalarında cilt, cilt altı dokuları, yüzeyel sinirler, kaslar, tendonlar ve bazı iç organları etkiler. Masaj derideki sinir sistemini etkileyerek, gerek uygulandığı bölgede lokal olarak, gerekse sinir uçlannı uyararak buradan kalbe refleks uyarı ile derin bölgelerde organlarda tüm vücutta etkilere yol açar.

MASAJIN ETKİLERİNİ DÖRT BAŞLIK ALTINDA TOPLAYABİLİRİZ;

1. Mekanik etkileri: Venöz ve arteriel kan dolaşımını ve lenf dolaşımını hızlandırır, ödemi giderir. Fakat hiçbir şişliği gidermez.

2. Refleks Etkileri: Eller deri ve deri altı dokularının hissi reseptörlerini (uyarıcılarını) stimüle eder.

3. Fizyolojik: Fizyolojik hareketi sağlar.

4. Psikolojik: Psikolojik olarak rahatlatır.

MASAJIN ÇEŞİTLİ SİSTEM VE DOKULARA ETKİLERİDE ŞÖYLEDİR:

1. Dolaşımı hızlandırır, venöz dönüşü artırır.

2. Lenfatik dönüşü artırır.

3. Arter sisteminde dilatasyona neden olur ve dolaşımı artırır.

4. Doku beslenmesi artar.

5. Yorgunluk azalır.

6. Kaslarda; yorgunluk giderilir, spazm, ağrı ve atrofi önlenir, yapışıkların açılması kolaylaşır.

7. Deride; yumuşama, elastikiyet sağlar, ağrı duyarlılığı düşer, dayanıklık artar, cilt atrofisi (duyarsızlığı) önlenir.

MASAJIN TEMEL VE FİZYOLOJİK ÖZELLİKLERİ

Masaj ile kaslarda metabolik olarak normal aktivite içinde kimyasal denge kurulur. Kas kontraksiyonu ile oluşan laktik asit, venöz akıma ve lenfatik yola masaj ile artan dolaşım hızıyla daha kolay drene edilir. Kas gevşediğinde ise beslenme ve oksijenizasyon için gerekli olan taze kan o alana çekilerek kas içine akım artışı sağlanır.

MASAJ SÜRELERİ

Genel Masaj 45-60 dakika

Lokal Masaj : 15-20 dakika

Dinlenme Masajı : 8-10 dakika.

Spor Masajı 8-10 dakika

Tedavi Masajı : 30-35 dakika masaj, 15-20 dakika egzersiz.

MASAJLA İLGİLİ ÖNEMLİ NOTLAR

- Masaj odasının sıcaklığı önemlidir.

- Masaj uygulaması yaparken partner ile fazla konuşma yapmayınız.

- Elleriniz ile partnerinizin vücudunu tamamen tanıyınız.

Kontredikasyonlarda belirtilen durumların olduğu bölgeye masaj uygulamayımz.

- Sauna ve banyo gibi yerlerde masaj yapmayınız.

- Partnerinizin, relaks durumuna girmedi ise, relaks durumuna getirdikten sonra çalışmaya başlayınız.

- Kesinlikle teması kesmeyiniz.

- Masajın bir zayıflama masajı olmadığını bilin, egzersiz ile yapıldığında olumlu yönde etkisi olur.

- Masaj maniplasyonlarını uygularken-uygulanırken-kesin kez

vibrasyonlar arasında efleraj uygulayınız.

- Masaj esnesında boşaltımı (tuvaleti) ile ilgili sorunu varsa tuvalet ihtiyacını gidermesini sağlayınız. Sonra mümkünse masaj

maniplasyonlarını tekrarlayınız.

- Masaj masasının yüksekliği masörün-masözün kalça yüksekliği ile dengeli olmalıdır.

- Masaj, masa dışında yerde de uygulanabilir. Dizlerimizin sorunla karşılaşmaması için bulunduğunuz alan geniş olmalıdır.

- Her yönde çalışma yapınız.

- Her iki elinizi çok iyi kullanınız, eğer kullanamıyorsanız çalışın.

- Eğer maniplasyonları unutursanız notlarınıza bakıp kendi bacağınızda çalışınız.

YÜZ BÖLGESİNDE YAPILAN MANİPLASYONLAR ŞUNLARI İFADE EDER;

Alın: Baş bölgesindeki ağrıları giderir.

Kaş: Omuz ve kollardaki ağrıları giderir.

Yüzün Orta Bölümü: Gövde ağrılarını giderir.

Gözlere yapılan masaj: Kalp seviyesindeki ağrıları giderir.

Burun: Karın ağrılarını giderir.

Ağız: Ürogenital organlardaki ağrıları giderir.

Alt çene ve çene uçları: Kalça, bacak ve ayaklarla ilgili sorunları, ağrıları giderir.

MASAJIN PRENSİPLERİ - MASAJIN GENEL KURALLARI

- Masaj yağlı masajdır. Bu nedenle; partner üzerindeki çamaşırlarını yağ olmaması için çıkartmaladır. Çıkartmak istemiyorsa bunu masör-masöze söylemelidir.

- Partner çamaşırlarını çıkarttığında uzuvları ve sırtı örtülür. - Partner çamaşırlarını çıkartmak istemiyorsa bunu belirtmek zorundadır.

- Partner, yağlı masaj istemiyorsa, pudra ile masaj istiyorsa, bunu masör-masöze söylemelidir.

- Partner masaj yaparken konuşmamalıdır.

- Partner masaja başlamadan önce tuvalete giderek ihtiyacını gidermek zorundadır.

- Partner masaja gelmeden önce duşunu almalıdır.

- Partner masajdan sonra duş almalıdır.

- Partner masaj yapılırken masör-masözü rahatsız edemez, tahrik edici davranışlarda bulunamaz.

- Partner masaj yapılırken cinsel yönden masör-masöze istekte bulunamaz.

- Partner özel olarak fazla masaj yapılmasını istediği bölge varsa masör-masöze söylemelidir.

- Partner, rahatsızlıkları ve hastalıkları, üzerinde kalp pili varsa veya ameliyat olduğu bölgeler varsa, masör-masöze bildirmek

ve göstermek zorundadır, bildirmez ise sorumluluk partnere aittir.

- Partner, istediği masaj türünü masör-masöze söylemek zorundadır.

- Masör-masöz temizlik kurallarına uymalıdır.

- Partner relaks durumuna geçmelidir.

- Partner, masör-masözü zor durumda bırakacak davranışlardan
kesinlikle kaçmamalıdır.

- Partner, masör-masözün talimatlarına uymak zorundadır.

- Partner yapacağı uygunsuz davranışlar ve masör-masözü rahatsız edici her türlü davranışlar ile yapacağı el, kol v.b. hareketlerden sorumludur, yapılmaması gerekmektedir.

- Partner, tedavi masajı istiyorsa istediği bölgeyi göstermelidir.

- Partner, parmağındaki yüzük, kulağında küpesi, boynunda künyesi, kolunda saati veya benzeri takıları varsa bunları çıkartmalıdır.

- Masaj bitiminde, partner tekrardan özellikle masaj istediği bölgeler var ise söyler, masör-masöz bunu uygulamak zorundadır.

- Partner, kısa süreli saunada masaj isterse masör-masöz bunu uygulamalıdır.

- Masajda partnerin kullandığı kendisine ait özel jel ve yağları varsa masör-masöz bunu kulanmak zorundadır.

- Partner, tedavi için kendisine verilmiş pomad ve jelleri ile hasta bölgeye masaj yapılmasını istiyorsa masör-masöz masajda

kullanmak zorundadır.

- Normal masajda ve tedavi masajında partner aletli masaj isterse masör-masöz bunu uygulamak zorundadır.

- Masaj alan partner 3-4 saat önceden yemek yemiş olmalıdır. Yeni yemek yemiş ise mide masajı uygulanmaz.

- Partnerin masaj öncesi genel sağlık durumu kontrol edilir (nabız sayılır, tansiyona bakılır) ve sonra masaja başlanır.

- Partnerin vertabları yani tüm vücudu kontrol edilir.

- Kabızlık çekenler, ülseri olanlara, mide rahatsızlığı olan partnere mide masajı uygulanmaz.

- Partner masaj istemediği bölgeler varsa masör-masöze söylemek zorundadır.

- Masör-masöz ağız hijyenine dikkat edecektir.

- Masaj başında ve sonunda psikolojik etki vardır. Masaj psikolojik etki ile başlar ve biter.

- Bir masör-masöz, profesyonelce ve ekonomik çalışmadır. Partnere daima yakın olmalıdır.

- Partner, refleks durumuna geçtikten sonra yağlanır.

- Relaks durumundan önce partnerin masaj alıp alamayacağı tespit edilir.

SPOR VE TRAVMALARINDA SOĞUK UYGULAMA

Spor travmalarında soğuk uygulama genellikle 48-72 saat arası uygulan! id ir. Soğuk uygulama yöntemleri, buz, soğuk yastıklar (colpack), soğuk havlu, soğuk su ve soğutucu sprey (Chlord'Ethyl)'i içerir. Uygulama, 2 saatte bir 10-15-20 dakika buz (buz+masaj), buz masajı tarzında uygulanabilir. Soğutmak için sabit buz paketi, jeller, havlu (soğuk suya batırılmış) kullanılabilir veya buz paketi konulmuş bir kap içerisine yaralı bölüm direk sokulabilir. Yanığa ve soğuğu masaj yapılmaz.

Chlord'Ethyl'in soğutucu özelliği, psikolojiktir. Bu travma yerine 30-40 cm mesafedan, sıkılan bölgeye dik olarak, 8-10 saniye kadar sıkılmalıdır. Chlord'Ethyl, göze, kulağa, açık yaraya sıkılmaz. Soğuk uygulamada duyusal uyarı ve ağrı azalır, reflekslerde azalma olur, kas spazmı çözülür, gevşeme meydana gelir. Dolayısiyle, aktif harekete geçiş ve erken mobilizasyon sağlanmış olur. Soğuğun bir diğer önemli etkisi, damarları daraltarak kanamayı önlemektir.

SPOR TRAVMALARINDA SICAK UYGULAMA

Genellikle spor tan/malarında 3 yada daha sonraki günde yapılan bir tedavidir. Bu uygulama için termofor, sıcak su banyosu, sıcak havlu, çeşitli ısıtıcı ışık banyoları (İR, US, DT, DP) ve fizik tedavi kullanılır. Sıcak uygulamada amaç, kanın travmatik bölgeye daha hızlı gitmesini ve atık maddelerin daha kolay atılmasını sağlamaktadır.

ŞOK TEDAVİ: SICAK-SOĞUK UYGULAMASI

Bunda, sıcakla beraber başlanır, soğukla bitirilir. 3 dakika sıcak 1 dakika soğuk, günde 2x1 defe, 4-5 tekrar yapılır.

SAUNA

Sauna, kuru-sıcak hava banyosudur. Sıcaklık taş sobayla sağlanır. Finlandiya'da bu soba kayın odunu ile ısıtılır ve ısıtılan taş, odayı ısıtır. En iyi katlanabilen sıcaklık 75-85 °C olup havanın rutubet derecesi % 15-30 olmalıdır.

Kuru hava, kalp ve dolaşım sistemini korur. Hakiki bir terlemeye yol açar, arada bir taş üzerine atılan su, sıcak buhara dönüşür ve bu fazla terlemeye dönüşür. Saunada kalma süresi 8-12 dakika olup en fazla 2-3 seans uygulanır. Başlangıçta 1-2 seansı geçmemelidir. Aralarda kısa süreli soğuk duş, soğuk havuz yararlıdır.

Antreman sonrası ve masaj sonrası sauna yapılmaz, saunaya girilmez.

SAUNANIN ETKİLERİ VE YARARLARINI ŞÖYLE ÖZETLEYEBİLİRİZ;

1. Kısa zamanda yorgunluğun ve gerginliğin giderilmesini sağlar.

2. Gergin kasları yumuşatır.

3. Toksit maddelerin atılmasını sağlar.

4. Vücudun direncini artırır.

5. Soğuk algınlıklarına karşı direnci korur.

6. Ter ile C vitamini (portakal suyu) ve sıvı kaybı olacaktır. Bunların yerine konulabilmesi için meyve suları alınmalıdır.

7. Saunadan sonraki rahatlık hissi, uygulamanın doğruluğu ve dozajın yeterliliğinin göstergesidir. Herkesin kendine uygun dozajı belirlemesi gerekir. Bu sporcularda önemlidir. Sporculara müsabakalardan 1-2 gün önce sauna zararlı olabilir.

SUMMARY

SPORTS MASSAGE THE FACT

Keeping your body in great shape doest't come easy, it is the result of a healthy lifestyle and hours of training. But beneath the surface does your body feel as good as it look?

World class sports men and women who push their bodies to the limit know there is more to making it to the top than looking good. Many now employ sports massage to help keep muscles in paek condition and prevent injury, but others believe it is nothing more than a pampering session for the sporting elite.

Fit Body quizzes World Gym sports therapist Mike Nicoll to discover if there is a place lor sports massage in the training routine of enthusiast.

Key Words: Sports Massage.

KAYNAKLAR

1.Mehmet SATICIOĞLU: Sporda ilk yardım ve masaj.

2.Okt. Suphi TÜRKMEN: Masaj ve Uygulanış biçimleri.

3.İzmir Sporcu Sağlık Merkezi: Sporda ilk yardım ve masör kursu ders notları.